"एस.आर.टी. शेती – शाश्वत शेतीकडे वाटचाल"

"एस.आर.टी. शेती – शाश्वत शेतीकडे वाटचाल"

कृष्णा वाघुजी गेडाम यांचे प्रेरणादायी मनोगत

आमचा विदर्भ - अनंता गोखरे

राजुरा (दि. २३ एप्रिल २०२५) -

        कृष्णा वाघुजी गेडाम, हे राजुरा तालुक्यातील एक जागरूक व प्रगतिशील शेतकरी आहे, यांनी अलीकडेच "एस.आर.टी. शेती" (Saguna Regenerative Technique) पद्धतीवर आधारित एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण मनोगत शेअर केले आहे. त्यांनी भूतकाळातील नैसर्गिक जलसमृद्धी, सध्याची जलटंचाई, आणि शेतीतील बदलती परिस्थिती यावर सखोल चिंतन मांडलं आहे.

भूतकाळाची आठवण – नैसर्गिक पाण्याची समृद्धता

       "३५ वर्षांपूर्वी विहिरींमध्ये भरपूर पाणी असायचं, पण आपण आपल्या अतीव गरजांमुळे ती संपवली," असं गेडाम सांगतात. डिझेल पंपाच्या वापरामुळे आणि शेतीसाठी अतिरिक्त पाणी उपसल्यामुळे भूगर्भजल संपत चालले आहे.

आजची स्थिती –

• पाऊस असूनही पाणी मुरत नाही
• विदर्भात पावसाचे प्रमाण समाधानकारक आहे, पण पाण्याचा साठा वाढत नाही. कारण: 
• पिकांचे जळणं,
• खोल नांगरणीमुळे गांडूळ व सूक्ष्मजीवांचे अंडी नष्ट होणे,
• रासायनिक खतांचा अतिरेक.
• यामुळे सेंद्रिय कर्ब कमी होऊन मातीच्या सुपीकतेत घट झाली आहे.

एस.आर.टी. शेती – शाश्वत शेतीचा मार्ग

गेडाम यांनी "एस.आर.टी." पद्धतीचा पुरस्कार केला आहे, ज्यामुळे:

• पाण्याचा उपयोग योग्य रीतीने होतो,
• जमिनीत नैसर्गिकरित्या पाणी मुरते,
• गांडूळ आणि सूक्ष्मजीव वाढतात,
• ट्रॅक्टर व खतांवर खर्च कमी होतो,
• रेसिड्यू फ्री अन्न उपलब्ध होतं.
• या पद्धतीमुळे कमी खर्चात अधिक उत्पादन मिळतं
• जे शेतीला आर्थिकदृष्ट्या शाश्वत बनवतं.

पाण्याचं महत्त्व – भविष्यासाठी आजपासून कृती

        "तिसरं महायुद्ध पाण्यासाठी होईल असं म्हटलं जातं – ते टाळायचं असेल तर शेतीत आजपासून परिवर्तन आवश्यक आहे," असे आवाहन गेडाम यांनी केले आहे. एस.आर.टी. शेतीमुळे पावसाचं पाणी जमिनीत मुरून विहिरी पुन्हा भरू शकतात.

निष्कर्ष:

        भविष्यातील शेती संकटांना सामोरे जाण्यासाठी आपण सर्वांनी एकत्र येऊन एस.आर.टी. शेतीसारखी शाश्वत शेती पद्धती स्वीकारली पाहिजे. नैसर्गिक साधनसंपत्ती जपून पुढच्या पिढ्यांसाठी समृद्ध भारत घडवण्याची हीच वेळ आहे.