शंभर टक्के निकालाच्या स्पर्धेत कमजोर विद्यार्थ्यांचे भविष्य धोक्यात?

कॉन्व्हेंट संस्कृतीतील न बोलले जाणारे वास्तव; पालकांनी निर्णय विचारपूर्वक घ्यावा

हि इमेज AI द्वारे बनविण्यात आली आहे. डोनेशन, फीस व इतर शैक्षणिक खर्चामध्ये विविध शाळांनुसार फरक असू शकतो.

आमचा विदर्भ - दीपक शर्मा 

        सध्या शहरासह ग्रामीण भागातही आपल्या पाल्यांना कॉन्व्हेंट शिक्षण देण्याकडे पालकांचा मोठा कल वाढताना दिसून येत आहे. चांगले शिक्षण, इंग्रजी माध्यम, आधुनिक सुविधा आणि उज्ज्वल भविष्याच्या अपेक्षेत अनेक पालक आर्थिक ताण सहन करूनही आपल्या मुलांना नामांकित कॉन्व्हेंट शाळांमध्ये प्रवेश देतात. नर्सरीपासूनच डोनेशन, प्रवेश फी, वार्षिक फी, विविध उपक्रम शुल्क अशा अनेक कारणांनी पालकांकडून मोठ्या प्रमाणात खर्च केला जातो. अनेक कुटुंबांची आर्थिक परिस्थिती मर्यादित असतानाही मुलांचे भविष्य चांगले घडावे या आशेने पालक मोठ्या त्यागाने हा खर्च उचलत असतात. काही पालक तर कर्ज काढून किंवा इतर गरजा कमी करून मुलांना कॉन्व्हेंटमध्ये शिक्षण देतात.

        मात्र शिक्षण क्षेत्रात सध्या एका गंभीर विषयाची चर्चा सुरू आहे. नर्सरीपासून सातवी-आठवीपर्यंत विद्यार्थ्यांशी आणि पालकांशी अतिशय सौम्य व सकारात्मक वर्तन करणाऱ्या काही शाळा, विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक गुणवत्तेबाबत शंका निर्माण होताच अचानक भूमिका बदलत असल्याचे अनेक पालकांचे म्हणणे आहे. विशेषतः आठवी किंवा नववीच्या टप्प्यावर काही विद्यार्थ्यांच्या पालकांना बोलावून त्यांना थेट टीसी देण्यात येत असल्याच्या तक्रारी समोर येत आहेत. संबंधित विद्यार्थी दहावीच्या परीक्षेत अपेक्षित निकाल देऊ शकणार नाही, अशी भीती निर्माण होताच अशा विद्यार्थ्यांना दुसऱ्या शाळेत प्रवेश घेण्याचा सल्ला दिला जातो, अशी चर्चा पालकांमध्ये आहे.

        दहावीचा शंभर टक्के निकाल टिकवून ठेवण्यासाठी काही शाळा केवळ गुणवंत विद्यार्थ्यांनाच अंतिम बोर्ड परीक्षेसाठी ठेवतात, तर अभ्यासात मागे असलेल्या विद्यार्थ्यांना अप्रत्यक्षपणे बाहेरचा मार्ग दाखविला जात असल्याची भावना व्यक्त होत आहे. शिक्षण क्षेत्रातील जाणकारांच्या मते, प्रत्येक विद्यार्थी एकसारखा नसतो. काही विद्यार्थी अभ्यासात अत्यंत प्रगतीशील असतात तर काहींना अधिक वेळ, अतिरिक्त मार्गदर्शन आणि मानसिक आधाराची गरज असते. अशा विद्यार्थ्यांना सक्षम बनविण्याऐवजी जर त्यांना व्यवस्थेबाहेर ढकलले गेले तर त्याचा मानसिक परिणाम विद्यार्थ्यांवर होऊ शकतो.

        अनेक वेळा पालक मुलांचे भविष्य डोळ्यासमोर ठेवून कोणताही वाद न घालता दुसऱ्या शाळेचा पर्याय स्वीकारतात. मात्र यामुळे विद्यार्थ्यांच्या आत्मविश्वासावर परिणाम होण्याची शक्यता तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे. अचानक मित्रमंडळी, वातावरण आणि शाळा बदलल्याने मुलांमध्ये न्यूनगंड निर्माण होऊ शकतो. शिक्षण हे केवळ निकालापुरते मर्यादित नसून विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास, व्यक्तिमत्त्व विकास आणि नैतिक मूल्यांची जडणघडण करण्याची प्रक्रिया आहे. त्यामुळे प्रत्येक विद्यार्थ्याला समान संधी देणे ही शाळांची सामाजिक जबाबदारी असल्याचे मत सुजाण पालक व्यक्त करीत आहेत.

        पालकांनीही केवळ बाह्य आकर्षण, इंग्रजी माध्यम किंवा निकालाच्या जाहिरातींवर विश्वास न ठेवता शाळेची शैक्षणिक भूमिका, विद्यार्थ्यांबद्दलची संवेदनशीलता आणि कमजोर विद्यार्थ्यांप्रती असलेला दृष्टिकोन समजून घेणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त होत आहे. त्याचबरोबर संबंधित शाळांनी आठवी आणि नववीच्या टप्प्यावर किती विद्यार्थ्यांना टीसी दिली, त्यामागील नेमकी कारणे काय होती, विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीसाठी कोणते प्रयत्न करण्यात आले होते का, तसेच पालकांना कोणत्या आधारावर शाळा बदलण्याचा सल्ला देण्यात आला याकडेही लक्ष देणे आवश्यक असल्याची भावना व्यक्त होत आहे.

        शिक्षण क्षेत्रातील जाणकारांच्या मते, एखादा विद्यार्थी अभ्यासात मागे असेल तर त्याला शाळेबाहेर काढण्याऐवजी अतिरिक्त मार्गदर्शन, अतिरिक्त शैक्षणिक मार्गदर्शन वर्ग, समुपदेशन आणि वैयक्तिक शैक्षणिक सहाय्य देणे ही शाळांची जबाबदारी आहे. त्यामुळे टीसी देण्याची संख्या, त्यामागील कारणे आणि त्या विद्यार्थ्यांच्या पुढील शैक्षणिक प्रवासाची वस्तुस्थिती समाजासमोर येणेही तितकेच महत्त्वाचे मानले जात आहे.

        तज्ज्ञांच्या मते, मुलांचा अभ्यास कमी असेल तर त्यांना अतिरिक्त वेळ, समुपदेशन, विशेष मार्गदर्शन आणि सकारात्मक वातावरण देणे अधिक महत्त्वाचे आहे. प्रत्येक विद्यार्थ्यामध्ये काही ना काही क्षमता असते आणि योग्य मार्गदर्शन मिळाल्यास तोही प्रगती करू शकतो. समाजात शिक्षणाबाबत जागरूकता वाढविण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांच्या हिताला प्राधान्य मिळावे यासाठी पालक, शिक्षक आणि शिक्षण संस्था यांनी एकत्रितपणे सकारात्मक पावले उचलण्याची गरज व्यक्त होत आहे.

        याच चित्राची एक सकारात्मक बाजूदेखील समाजात पाहायला मिळते. आठवी किंवा नववी नंतर टीसी मिळाल्यानंतर अनेक पालक दुसऱ्या कॉन्व्हेंट शाळांकडे धाव घेतात. तेथे पुन्हा डोनेशन, प्रवेश फी आणि इतर शैक्षणिक खर्चाचा आर्थिक भार सहन करावा लागतो. तर काही पालक परिस्थिती स्वीकारत जिल्हा परिषद किंवा इतर स्थानिक शाळांचा पर्याय निवडतात.

       विशेष म्हणजे अनेक कॉन्व्हेंट तसेच जिल्हा परिषद शाळा अशा विद्यार्थ्यांना केवळ प्रवेश देत नाहीत, तर मानवीय दृष्टिकोनातून त्यांना समजून घेण्याचा प्रयत्न करतात. संबंधित विद्यार्थी नेमका कोणत्या विषयात किंवा कौशल्यात कमी पडत आहे, त्याला कोणत्या प्रकारच्या मार्गदर्शनाची गरज आहे, याचा अभ्यास करून त्या विद्यार्थ्याला पुन्हा आत्मविश्वासाने उभे करण्याचे कार्य काही शाळांकडून केले जात असल्याचे दिसून येते. अशा शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांसाठी अतिरिक्त शैक्षणिक मार्गदर्शन वर्ग, वैयक्तिक लक्ष, समुपदेशन आणि सातत्यपूर्ण शिक्षक सहकार्य दिले जाते. त्यामुळे पूर्वी अभ्यासात मागे असलेले अनेक विद्यार्थी पुढे चांगले गुण मिळवून यशस्वी होत असल्याची उदाहरणेही समोर आहेत.

        विशेष म्हणजे अशा शाळांचे निकाल अनेकदा १०० टक्के नसले तरी ९८ किंवा ९९ टक्क्यांच्या आसपास असतात. मात्र केवळ शंभर टक्के निकालाची जाहिरात करण्यापेक्षा प्रत्येक विद्यार्थ्याला संधी देणे आणि त्याला घडविणे हेच खरे शिक्षण असल्याची भावना समाजात व्यक्त होत आहे. शिक्षण क्षेत्रातील जाणकारांच्या मते, विद्यार्थ्याला अडचणीत असताना साथ देणारी आणि त्याला अपयशातून पुढे घेऊन जाणारी शाळाच खऱ्या अर्थाने समाज घडविण्याचे काम करते. त्यामुळे केवळ निकालाच्या आकड्यांपेक्षा विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात सकारात्मक बदल घडविणाऱ्या शाळांना समाजाने अधिक महत्त्व देण्याची गरज व्यक्त होत आहे.

#Education #ConventSchool #SchoolEducation #ParentsAwareness #StudentFuture #EducationSystem #SchoolFees #DonationFees #SSCBoard #StudentRights #Parenting #MarathiNews #MaharashtraNews #Vidyarthi #SchoolTC #EducationalAwareness #StudentSupport #ConventCulture #AcademicPressure #aamchavidarbha #vidarbha